KHÓC

Trong Kinh có dạy, “sức mạnh của trẻ con là tiếng khóc, của phụ nữ là sự giận hờn, của người tu hành là sự nhẫn nại,...”. Nhưng có một điều lạ là xưa nay, nghe con nít khóc thì tôi đâm ra khó chịu, còn phụ nữ mà khóc lóc hay giận hờn thì tâm tôi thật sự không thấy có gì lay động, đều cho là giả tướng, cũng như khi tôi đã quyết định làm điều chi thì khó có ai lay chuyển được vậy, cho đến chiều nay… tôi bị động lòng!

Đang ngồi ở một trạm xe bus, kề bên là một anh Tây đẹp trai, cao ráo, tôi bỗng thấy anh kéo sụp nón xuống rồi ôm mặt nức nở, nước mắt chảy dài, thỉnh thoảng lén lau nước mắt như không muốn người khác thấy… Khi một người đàn ông chịu khóc rồi thì có lẽ là chuyện động trời đã xảy ra trong đời anh. Ăn mặc sang trọng như người của giới thượng lưu mà ngồi chờ xe bus cùng tôi thì nếu không bị vỡ nợ cũng là vợ bỏ. Xứ này, vợ bỏ, tệ gấp đôi bị vỡ nợ. Vì vợ bỏ, sẽ mang theo gia tài của mình, mất hết. Mất hết, có khi vợ đem theo con cái của mình, tệ thiệt! có khi để lại, một cảnh “gà trống nuôi con”, tệ hơn nữa, lấy gì để nuôi đây!

… anh ta vẫn còn khóc! Tôi tự nghĩ, mình cũng vỡ nợ, nợ đời nợ đạo, mà ngồi chết trân cùng anh đây. “Nam tử Việt đại trượng phu, đầu rơi, lệ không rơi”, muốn khóc cũng hết được. Đến một lúc nào đó, tuyến lệ lười làm việc, con người ta bị cạn kiệt, cần đến khám bác sĩ. Nhưng người đã cạn kiệt tất cả thì đâu màng chi đến việc khám tuyến lệ hay sức khoẻ gì nữa. Tôi rất thích ngắm biển, nhưng ở tuổi này thì thấy mình nên quên thú vui ấy đi. Đôi khi ngắm biển, buồn buồn quay lại những đoạn phim dĩ vãng, nước mắt rơi xuống rồi đổ thừa sóng đánh nên bạc đầu.

Bỗng nhớ đến Sunakkhatta, cứ năn nỉ Phật truyền dạy thần thông, để vượt qua cái gọi là “cầu bất đắc thì khổ”. Phật thì cứ dạy rằng, “Dhammadayada na amisadayada. Hãy thừa tự Pháp bảo, chớ thừa tự tài sản”. Thần thông cũng bị xem là thuộc về thế gian pháp, một thứ tài sản biến hoại vô thường!

Một Sunakkhatta, suốt một đời tu trì theo đạo Chó, được Phật điẻm nhãn khai quang rồi bừng khóc nức nở. Tiếng khóc của người tỉnh ngộ nhưng chưa giác ngộ vẫn vang xa đến tận giờ. Cả một đời, cả một đời theo đuổi một con đường, một con đường trật lất! Tôi chợt nhớ về “Ngư Ông Và Biển Cả” của Ernest Hemingway, vất vả vật lộn với sóng to gió lớn, với cá mập, cuối cùng kéo cá vào bờ thì dọc đường bị cá con rỉa sạch, chỉ còn lại bộ xương!

Vất vả một đời. Cho cái không không.

Sắc tức thị không. Không tức thị không.

Bị gạt tiền thì đi kiếm đồng khác. Bị gạt tình thì thời gian là phương thuốc nhiệm mầu. Bị gạt tri kiến, là mất cả một đời, rồi bất thiện nghiệp sẽ ảnh hưởng di hậu đến nhiều kiếp sau bằng thói quen, thường cận y duyên, ảnh hưởng tà kiến đến những người xung quanh nữa! Đường tu tập đi lệch nguy hiểm cực kỳ. Đó là chưa kể đến những kiếp dài lăn trôi dưới địa ngục, ác đọa… dù khóc thầm hay nức nở, nước mắt khi nào ngừng trôi!

Như người đọc đoạn kinh trên, có duyên thì suy gẫm về vấn đề chánh kiến - tà kiến trong tu tập. Người vụng về thì chỉ biết, “Oh, tuyến lệ của Sunakkhatta tốt nhỉ!”

Đâu đó trên vách, Phật mỉm chi.

Thuỵ Miên Cốc, Canada, 20/06/08 - SCK

Khúc lăn tán

nhasuvodanh

Tôi đang cố gắng
tuyệt vọng ơi
hãy buông tha
cõi viễn mộng ta bà
người ta nôn mửa
tiếng chim họa mi
hót lên trong đau đớn

Tôi nghe ai rao bán
những quả tim
những linh hồn
để đổi lấy nồi niêu xoong chảo
hay vài ổ bánh mì
cho thân xác đọa đày lây lất sống

Tôi cầm đôi mắt trong tay
không tìm thấy được người thắp lửa
và chợt muốn đâm mù đôi mắt
để khỏi nhìn thấy
bóng tối giữa ban ngày

Tôi nằm ngủ
trong triêu dương
giấc mộng mị thiên đường
ảo tưởng chập chờn
thức dậy khi đêm về
lắng nghe im lặng

Tôi ngồi đếm những ước mơ
ước mơ xanh
ước mơ vàng
những ước mơ lãng mạn
góp cho đời
dăm bảy niềm vui rất người
dù biết rằng tất cả cát bụi

Tôi hồi tưởng những tiền kiếp xa xăm
những tiếng nổ
vọng về rúng động
không thời gian mang màu trắng nhạt
cổ nhân ôi
không hiểu nổi kiếp trần

Tôi tưởng tượng hành trình dài luân hồi vô định
với những quả tim lăn
như xúc xắc trong một sòng bài
để lữ khách mĩm cười vui bước

Tôi hiện tưởng lúc này nơi đây
hồ nước xanh
mặt trời chưa lên
niềm vui ngủ vùi chưa thức dậy
những đàn bò
gặm cỏ bơ ngơ chưa nhận ra nhau
sương giăng tơ
trên hàng liễu cứ mãi cúi đầu
dường như cam chịu
tiếng gà
sương
mùi hoa ngâu
ngoài kia vẫn còn đêm tối

Tôi vẫn cười to
với lũ ngựa trâu
với bảo tố cuồng phong
ôi sá chi
những giọt đắng mỗi ngày
sá chi
những gai nhọn vây quanh
sá chi
những miếng mồi tanh tuơỉ
trên những lối đi mòn

Tôi vẫn mỉm cười
Khi tuyệt vọng vây quanh
treo bài thơ của mình
bằng sợi chỉ Arianne
lên cành hy vọng
để đợi người tình tự do
chưa hẹn gặp
tôi sẽ đợi nàng
trên vách đá thời gian.

BA LÉM TRÊN ĐƯỜNG TA BÀ

(trích đoạn từ A SHADOW OF FREEDOM - SCK)

Lém 1/ (năm 1998)

Sau nhiều chuyến vượt biên không thành như trên, giờ thì sư Ba Lém chỉ còn cách chạy chọt con đường chính thức, nghiêng người đút tiền để ngẩng cao đầu mà đi. Đó là con đường “du học”.

Để làm passport, trước tiên phải có thơ giới thiệu từ trường Vạn Hạnh. Không hiểu sao văn phòng trường lại ngâm hồ sơ của Lém lâu quá… bạn bè nộp đơn sau mà lại xong trước! không hiểu có phải là ém Nam Tông không đây?! Lém bèn mượn thơ giới thiệu năm trước của một vị sư bạn, đánh máy lại, đổi lại date và name, đem lên HT. Viện Trưởng ký. HT tưởng thơ do văn phòng làm nên ký liền, còn ân cần khuyến học cho Lém nữa. Lém bèn đem thơ xuống nhờ văn phòng đóng mộc.

Thầy Chánh văn phòng ngạc nhiên quá: “Đúng ra giấy này do chúng tôi làm đem lên cho HT ký, sao sư lại tự làm thế này?”. Lém cười hì hì: “Dạ, dạ, đúng vậy! nhưng chờ lâu quá, biết quý thầy bận rộn nên xin tiếp một tay. HT ký rồi, xin thầy đóng mộc dùm!”

HT ký rồi, ai dám không đóng mộc!

Xem tiếp

Độc thoại
Nhà sư vô danh

Chợt gặp mi
Nơi lối nhỏ xuống hồ
Hàng thông già
Im lắng đứng bơ ngơ
mắt mi buồn
hồn mi run rẫy
ngàn vạn lần
Mi vẫn hoang sơ.
Có phải ảo tưởng
Hay lòng mi
Là những con thiêu thân
làm thành vết thương
rêu xanh thành lũy?
Và rồi thời gian
Là lão phù thủy
sẽ biến mi thành kẻ tàn phế
mà một lần nào đó
Mi sẽ cảm nghiệm được
những ảo tưởng của cuộc đời.
Nhưng, có lẽ lúc ấy
Lão phù thủy đã cho bùa phép
Biến mi thành cát bụi!
Ta bỗng ngập ngừng…
từng hơi thở nơi hồ nước trong xanh
bốc lên!
tiễn mi về một đoạn
lúc trời còn chưa tối
trên đường về…
ta đếm bước chân mình.

Lang thang một dòng sông

Tôi đi lang thang trong đêm
Nghe lời lao xao của lá
Dòng sông nước xuôi êm
tự tình với gió
đá cúi đầu, nước mang sầu
lá cười thầm
tôi lặng câm lang thang.
Tôi nhìn theo những chiếc xe ngược xuôi
Không thấu rõ phận người
nức nở bơ vơ.
Không tìm thấy giấc mơ
bướm bay trong đêm tối
bối rối giận mình
tất cả nhạt nhòa nơi ký ức
nhắm mắt không thấy tôi.
Con thuyền trôi
Trôi trong cơn say
Mở mắt hỏi cỏ cây
hỏi mình
đã đi hoang mấy độ.

Khai phóng tư duy

Kính mến tặng LTCN

Chiều hôm qua
những ý tưởng của ai
nhảy nhót tưng bừng?
Cuộc vui rồi cũng tàn.
Sáng hôm nay
thức dậy
nhìn những suy nghĩ sơ hoang
thời tiền sử.
là những sợi dây vô hình
siết chặt những ý niệm mơ hồ
của loài quái vật.
Một ngày mai

khi đi qua những cánh đồng lịch sử
sẽ nhìn thấy
những thành trì
những ngục tù
giam hãm tư duy.
Đừng hỏi vì sao
những thiên thần
không xuất hiện
để cứu giúp Nhân thế
vì Nhân thế
cũng chính là thiên thần
đang trong thân phận đọa đày.
Ôi tư duy, ôi tự do!
Ôi những tìm kiếm phù phiếm
để tìm thấy được điều gì
trên những nẻo ai qua.
Rồi một ngày
một ngày một ngày
thời gian đâu biết già
sẽ cho những con người
trong bóng tối
biết tự do như thế nào
có phải tự do cần phải được nhận thức?
Làm sao để nhận thức
điều chưa bao giờ trải ra
không phải từ trong quá khứ
và nó có thể xảy ra?
Hãy khai phóng tư duy
Ra khỏi những mảnh đất chật chội
của định kiến
của tham vọng
của hận thù và hiềm hại
do những chủ thuyết gian manh
đẻ ra
và lúc ấy
dù có thể thất bại
nhưng cũng không
uổng một kiếp con người.
13/06/08
NSVD

Tùy Bút by Toại Khanh

CHO MỘT NGƯỜI QUẢN TRANG

Tôi về thăm Thalwil một ngày nhiều gió. Khu nghĩa trang trước nhà người Phật tử đẹp như một công viên. Tôi đã ngồi mấy tiếng đồng hồ ở đó để một mình trải nghiệm một cảm giác chưa từng có trong đời mình…

Từ mấy năm qua trong đời mình, tôi đã có nhiều dịp để biết thêm những nghĩa trang đẹp đến mức nhìn qua mà cứ nghe ngậm ngùi cho những không gian vẫn dành cho người còn sống. Những nghĩa trang đầy hoa, với những con đường thiệt nhiều những cội cổ thụ cao vút, tán lá thâm u suốt ngày lộng gió như chứa hết những lời thì thầm của bao kẻ đã nằm xuống mà chưa đành lòng lìa bỏ chút hình hài còn gửi lại đây.

Tôi đã ngồi môt mình trên chiếc băng đá cạnh một bia mộ bằng cẩm thạch trắng muốt chạm hình thiên thần tuyệt đẹp như vừa lấy ra từ một viện bảo tàng nào đó. Trong làn gió trưa mang theo một tí mùi rong rêu từ bức tường đá nghĩa trang, tôi như chìm sâu vào cơn đại định của những trầm tưởng thật lạ…

Mươi năm trước một hình hài đỏ hỏn chào đời ở đâu đó trên trái đất này với bao nhiêu là những lạ lẩm, nghi ngờ. Thằng bé ngày đó đã khóc vì sợ hãi, vì sự bất kham của cơ thể trước một môi trường mới, những điều kiện sống chưa quen được. Nó đúng là một người khách lạ trên tay người mà nó sẽ gọi là mẹ. Rồi thì nó lớn lên để một ngày biết yêu những người dưng, về sống ở những miền đất lạ, càng xa lạ càng khoái….Để một đêm khuya hay chiều mưa nào đó trên xứ người, nó chợt nhận ra một điều bao năm qua chính mình chưa từng ngờ tới, nghĩ đến: Thì ra nó vẫn một đời cô đơn. Nó, hay bao người khác, đều có chung một định phận hắt hiu kiểu đó. Vòng tay mẹ, rồi vòng tay người tình, trời ạ, hình như vẫn chỉ là những vòng rào ôm lấy một nghĩa trang quạnh hiu, từng luống hoa bao quanh một ngôi mộ đá lạnh lẽo. Chẵng ai hiểu ai, dù chỉ là một phút, nói chi là tri kỷ một đời.

Tôi ngẫu nhiên đưa mắt nhìn ra con đường lớn cạnh nghĩa trang. Một bà cụ ăn vận sang trọng đang dắt con chó nhỏ đi ngang. Một hình ảnh làm tôi nao lòng. Hom hem, cằn cỗi, mệt mỏi và cô độc, bà cụ trông như một nghệ nhân điêu khắc đang hoàn tất những đường nét sau cùng cho bức tượng nhân sinh. Bà vẫn đang một bóng trên quãng đường còn lại của đời mình. Sau những hẹn hò, gặp gỡ rồi thì gì cũng bỏ lại hết sau lưng. Bao nhiêu thân quen, rồi cả yêu đương gì đó, chi cũng là những giây phút đến rồi đi. Chẵng hiểu sao, tôi cứ nhìn theo dáng bà cụ rồi tự đoan chắc với mình rằng mãi đến tận giờ, bà vẫn giống hệt như hồi còn nằm ngo ngoe trên tay mẹ ở chỗ không biết mình là ai và yêu ghét trên đời là gì. Có sao sống vậy, được gì cầm nấy. Và quan hệ giữa bà với bao người chung quanh chỉ là mối liên lạc hữu cơ rồi cả vô cơ gì ấy giữa những cỏ rêu hoa lá trong một nghĩa trang đời để làm nên một chốn đi về của những vong hồn xiêu lạc.

Ngẩm lại bao phận người, tôi cứ nhớ đến tục lệ gõ mộ tìm chồng của bộ lạc Kabati bên Nam Phi. Đó là một cổ tục hơi buồn, nhưng cũng thiệt đẹp và nhiều ý nghĩa. Những goá phụ Kabati khi không cam tâm cô đơn suốt đời thường dựng lều bên mộ chồng để đêm đêm lấy gậy gõ vào đó cho đàn ông qua đường nghe thấy để họ biết đường mà tìm tới xem mặt. Ưng bụng thì lấy nhau, nếu chẵng ai ghé vào thì người goá phụ cứ ngồi đó mà gõ mộ chồng để tiếp tục chờ đợi. Tôi đọc thấy tục lệ kỳ lạ này của Phi Châu mà cứ nhớ lại chuyện người thiếu phụ quạt mồ mà Trang Tử ngày xưa đã gặp. Nhưng ngẩm kỹ thì đâu phải chỉ có goá phụ mới quạt mồ hay gõ mộ. Ai trên đời lại chẵng có lúc thèm nghe một tiếng lòng. Rồi cả khi nhận được lời đáp, mỗi người vẫn một cõi riêng, chẵng qua chắp vá cảm xúc mà sống cho qua một kiếp người thiệt nhiều những khoảng trống không sao lấp nổi. Ai cũng cô đơn vì một đời không tri kỷ. Nhưng thử hỏi chính mình còn chưa hiểu nổi bản thân thì làm sao có thể giao phó chuyện đó cho ai khác chứ !

Tôi bỗng thấm thía riêng mình với một câu chữ tiếng Anh. Tu học là một hành trình tìm đường (Looking for the way). Một cuộc lên đường để tìm ra một lối đi. Chữ WAY đó hay lắm. Xé nhỏ ra từng chữ cái, W-A-Y, nó còn là một hành trình tự vấn. WHO ARE YOU (anh là ai giữa muôn trùng thiên hạ) và WHERE ARE YOU (anh đang ở đâu trong trời đất bao la này). Nhìn sang mấy chiếc thập giá trên những bia mộ trước mặt, tôi bỗng nhớ đến một câu nói hiếm hoi của Krishnamurti về Công Giáo cho những người đang là hay chưa là một tín hữu Ki-tô: Hãy thánh hoá chiếc thập giá bằng cách hiểu rằng hình ảnh thập tự là minh hoạ cho lý tưởng xoá bỏ một cái TÔI. Hãy viết xuống một chữ I (Tôi) trong tiếng Anh rồi gạch ngang để xoá bỏ nó, ta sẽ có ngay một chiếc thập giá. Đó là một chiếc thập giá cần có cho thế giới hôm nay bất kể châu lục nào, và cho toàn thể nhân loại bất kể anh thuộc tín ngưỡng nào hay không có tín ngưỡng. Chiếc thập giá đó sẽ đem người ta về gần với nhau, để hiểu mình là ai, đang ở đâu và phải làm gì. Hình như là vậy !

Thalwil ! Tôi bỗng muốn gọi em là người gát cổng nghĩa trang cho tôi làm gã du sĩ ghé về nghỉ chân một ngày. Và dầu chuyện tử sinh ở đâu cũng có, tôi vẫn mong những khi quên mất mình là ai và phải làm gì thì vẫn còn đó một nghĩa trang thơ mộng để có thể quay về sống hết mình giữa bao người chết. Xin cảm ơn em, người quản trang Thalwil !

Moeriken, mưa tháng Sáu 2008

TOẠI KHANH

Thơ, Thiền

Những đường bay và những chân trời

Minh Đức Triều Tâm Ảnh

Hôm tết vừa rồi, anh Đỗ Lai Thúy từ Hà Nội vào, ghé thăm Huyền Không Sơn Thượng và có tặng tôi một tập sách. Nội dung, anh đã phác thảo chân dung học thuật của 17 nhà nghiên cứu. Công trình thật là công phu, khoa học, nhiều thao tác tư duy, nhiều tầng bậc chiêm nghiệm... hàm tàng một sở học nghiêm túc, đa diện và phong phú. Cái đặc thù ở đây là anh đã đào xới những vỉa quặng ngầm, chưa có hoặc ít có người khám phá: cái mặt tĩnh của tư duy, cái lẩn khuất của nội tâm triết học... mà chúng thì thường lặn chìm, vô tăm, khiêm hư trước mọi biến động của thời cuộc. Ít khi mà đọc được một quyển sách hay. Tôi đọc giữa hai hàng chữ và cảm nhận được rằng: Có những con người đã có những chân trời của tự do, của sáng tạọ, của khát vọng sự thật và họ yêu mến cái đẹp đến vô bờ! Tuy thế, tôi lại thích cái tựa sách hơn: “Chân trời có người bay”. Cái tựa này, anh Thúy lại lấy ý từ câu thơ cô đơn, hiu hắt, thấm đẫm chất nhân văn của nhà thơ Trần Dần:

Xem tiếp

Thơ, Thiền

Trường Bộ Kinh chương số 12. Ðại kinh Sư tử hống, Bốn Pháp Vô Sở Úy